बर्दिबास, महोत्तरी – जीवनराज दाहाल/मिथलेश सिंह । जीवनमा सफलता प्राप्त गर्न ठूलो धनसम्पत्ति वा बलियो पारिवारिक पृष्ठभूमि नै चाहिन्छ भन्ने छैन । दृढ इच्छाशक्ति, निरन्तर मेहनत र आत्मविश्वास भए अभावका बीचबाट पनि सफलताको शिखरमा पुग्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बनेका छन् महोत्तरीका सुनिल सिंह थारू ।
कुनै समय आर्थिक अभावका कारण पढाइदेखि दैनिक जीवनयापनसम्म कठिनाइ भोगेका थारू आज बर्दिबास नगरपालिका-१ मा आफ्नै इन्जिनियरिङ वर्कशप सञ्चालन गर्दै सफल उद्यमीका रूपमा स्थापित भएका छन् । उनको जीवनयात्रा संघर्ष, धैर्य र मेहनतबाट सफलता हासिल गर्न चाहने युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।
गरिब परिवारमा जन्म, संघर्षपूर्ण बाल्यकाल :
सुनिल सिंह थारूको जन्म महोत्तरी जिल्लाको मेघनाथ गोरहन्ना, वडा नम्बर ७ मा एक सामान्य तथा आर्थिक रूपमा विपन्न परिवारमा भएको थियो । उनका बुबा किसान थिए । परिवारको आफ्नै पर्याप्त जग्गाजमिन थिएन । जीविकोपार्जनका लागि उनका बुबा अरूको जग्गा अधियाँ वा पट्टामा लिएर खेतीपाती गर्ने तथा खेतबारीमा मजदुरीसमेत गर्ने गर्थे ।
आर्थिक अवस्था कमजोर भएकै कारण परिवारले अनेक कठिनाइ सामना गर्नुपरेको थियो । त्यही अभावपूर्ण वातावरणमा हुर्किएका सुनिलका लागि पढाइलाई निरन्तरता दिनु पनि सजिलो थिएन । तर, कठिन परिस्थितिका बाबजुद उनले हिम्मत हारेनन् । सीमित स्रोतसाधनका बीच संघर्ष गर्दै उनले आफ्नो भविष्य निर्माण गर्ने सपना जीवित राखे ।
मलेखुदेखि साउदी अरबसम्मको संघर्ष :
पढाइसँगै आफ्नो जीवनलाई नयाँ दिशा दिने उद्देश्यले सुनिल सिंह थारू कामको खोजीमा धादिङ जिल्लाको मलेखु पुगे । त्यहाँ उनले मोटरगाडी मर्मत तथा निर्माणसम्बन्धी इन्जिनियरिङ वर्कशपमा काम गर्न थाले ।
मलेखुमा उनले लगातार सात वर्षसम्म काम गरे । यस अवधिमा उनले मोटरगाडी तथा मेसिनरीसम्बन्धी कामको अनुभव हासिल गरे । काम गर्दै सिकेको सीप र अनुभवले उनलाई भविष्यमा आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने सोच विकास गर्न सहयोग पुर्यायो ।
त्यसपछि उनी रोजगारीका लागि साउदी अरब पुगे । त्यहाँ उनले करिब १० वर्षसम्म मोटरगाडी तथा मेसिनरीसम्बन्धी वर्कशपमा काम गरे । विदेशको कठिन श्रम, लामो समयको अनुभव र निरन्तर मेहनतले उनलाई व्यावसायिक रूपमा थप दक्ष बनायो ।
विदेशमा कमाएको अनुभव र सिकेको सीपलाई आफ्नै देशमा प्रयोग गर्ने उनको सोच थियो । अरूका लागि काम गर्दै बिताएका वर्षहरूले उनलाई आत्मनिर्भर बन्ने बाटो देखाए । अन्ततः उनले विदेशमा हासिल गरेको अनुभवलाई आफ्नै व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने निर्णय गरे ।
१३ लाख रुपैयाँको मेसिनबाट व्यवसायको सुरुवात :
लामो संघर्ष र अनुभवपछि सुनिल सिंह थारूले आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने सपना साकार पार्ने कदम चाले । उनले करिब १३ लाख रुपैयाँ लगानी गरेर एउटा मेसिन खरिद गरे र बर्दिबास नगरपालिका-१ मा ‘काली इन्जिनियरिङ वर्कशप’ सञ्चालनमा ल्याए ।
सानो लगानी र सीमित स्रोतसाधनबाट सुरु भएको उनको व्यवसाय आज विस्तार हुँदै गएको छ । सुरुवाती दिनमा मासिक करिब ६ हजार रुपैयाँ घरभाडा तिर्ने उनी अहिले व्यवसाय सञ्चालनका लागि मासिक करिब ३८ हजार रुपैयाँ भाडा तिर्ने अवस्थामा पुगेका छन् ।
यो परिवर्तन केवल व्यवसायको विस्तार मात्र होइन, वर्षौँको मेहनत, सीप र लगनशीलताको परिणाम पनि हो ।
आधुनिक मेसिन र दक्ष जनशक्तिसहित विस्तार हुँदै व्यवसाय :
काली इन्जिनियरिङ वर्कशपमा अहिले विभिन्न प्रकारका मेसिन तथा उपकरण उपलब्ध छन् । निर्माण कार्यमा प्रयोग हुने मेसिनरी र मोटरगाडीसँग सम्बन्धित कामका लागि आवश्यक उपकरणहरू राखेर उनले आफ्नो व्यवसायलाई थप व्यवस्थित र विस्तार गर्ने प्रयास गरेका छन् ।
उनको वर्कशपमा बर्दिबाससहित धनुषा तथा आसपासका विभिन्न क्षेत्रका कामदारले रोजगारी पाएका छन् । साथै बुटवल, भैरहवा, धनगढी, बर्दिबास र धनुषालगायतका क्षेत्रसँग सम्बन्धित ग्राहक तथा कर्मचारीहरूको समेत आवतजावत र संलग्नता रहेको बताइएको छ ।
व्यवसाय विस्तारसँगै स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जना हुनु उनको सफलताको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो । आफैँले अभाव र बेरोजगारीको कठिन अवस्था भोगेका थारू अहिले अरूका लागि रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने उद्यमी बनेका छन् ।
भविष्यमा गाडीका गियर उत्पादन गर्ने योजना :
सुनिल सिंह थारू यतिमै सीमित रहन चाहँदैनन् । उनले आगामी दिनमा मोटरगाडीका गियरसम्बन्धी सम्पूर्ण काम गर्ने तथा आफ्नो इन्जिनियरिङ व्यवसायलाई थप विस्तार गर्ने योजना बनाएका छन् ।
यस योजनालाई कार्यान्वयन गर्न सके स्थानीय स्तरमै गाडीका विभिन्न पार्टपुर्जा उत्पादन गर्ने सम्भावना बढ्नेछ । यसले बाहिरबाट ल्याउनुपर्ने केही सामग्रीको विकल्प सिर्जना गर्न र प्राविधिक क्षेत्रमा स्थानीय सीपको विकास गर्नसमेत सहयोग पुर्याउन सक्छ ।
उनको यो सोचले व्यक्तिगत व्यवसायको विकाससँगै स्थानीय औद्योगिक गतिविधिलाई अगाडि बढाउने सम्भावना पनि बोकेको छ ।
चारतले आफ्नै भवन, छोराछोरीको शिक्षामा जोड :
कुनै समय परिवारको सामान्य आवश्यकता पूरा गर्नसमेत संघर्ष गर्नुपरेका सुनिल सिंह थारू अहिले बर्दिबास नगरपालिका-१ मा आफ्नै चारतले भवनका मालिक बनेका छन् ।
उनको परिवारमा एक छोरा र एक छोरी छन् । छोरी विज्ञान विषय अध्ययन गरिरहेकी छन् भने छोरा कक्षा १० मा अध्ययनरत छन् । आफूले बाल्यकालमा भोगेको आर्थिक अभाव र शिक्षाका लागि गर्नुपरेको संघर्षलाई नजिकबाट अनुभव गरेका थारूले आफ्ना सन्तानको शिक्षालाई पनि महत्त्व दिएका छन् ।
उनको जीवनले आर्थिक अभावका कारण सपना देख्न छोड्नु नहुने र अवसर खोज्दै निरन्तर मेहनत गरिरहनुपर्ने सन्देश दिन्छ ।
युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत :
सुनिल सिंह थारूको जीवनयात्रा गरिबीबाट उद्यमशीलतातर्फको परिवर्तनको एउटा उदाहरण हो । अरूको खेतबारीमा काम गर्ने किसानका छोराका रूपमा सुरु भएको उनको यात्रा मलेखुको वर्कशप, साउदी अरबको रोजगारी र अन्ततः आफ्नै व्यवसाय स्थापनासम्म आइपुगेको छ ।
काली इन्जिनियरिङ वर्कशपलाई मधेस प्रदेशकै ठूलो र धेरै मेसिन भएको वर्कशपमध्ये एक मान्न सकिने उनी बताउँछन् । उनका अनुसार, उड्ने बाहेक गुड्ने सबै प्रकारका मोटरगाडीको निर्माण तथा मर्मतसम्भारसम्बन्धी काम आफूले गर्ने गरेको बताउँछन् ।
उनले आफ्नो सीप, अनुभव र मेहनतलाई प्रयोग गरेर व्यवसाय मात्र निर्माण गरेका छैनन्, अरूलाई रोजगारी दिने अवसरसमेत सिर्जना गरेका छन् ।
उनको संघर्षले एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिन्छ – सुरुवात सानो हुन सक्छ, परिस्थिति कठिन हुन सक्छ, तर लक्ष्यप्रतिको प्रतिबद्धता र निरन्तर मेहनतले जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ ।
आज काली इन्जिनियरिङ वर्कशप सुनिल सिंह थारूको व्यक्तिगत सफलताको प्रतीक मात्र नभई अभावबीच पनि आत्मनिर्भर बन्न सकिन्छ भन्ने प्रेरणादायी उदाहरणका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ ।
